Паўстаньню Беларускага Незалежніцкага Блёку папярэднічага грамадзкая дыскусія ў асяродзьдзі апазыцыйных структураў адносна мэтазгоднасьці ўтварэньня новага аб’яднаньня нацыянальна-дэмакратычных сілаў. З боку прыхільнікаў і праціўнікаў новай кааліцыі гучалі разнастайныя аргумэнты, пры гэтым далёка не заўжды апанэнты прытрымліваліся эўрапейскіх стандартаў палітычнай спрэчкі.
Але ад 27 кастрычніка 2009 года ўсе спрэчкі наконт плюсаў і мінусаў згуртаваньня нацыянальных сілаў адасоблена ад прарасейскіх нібыта-дэмакратаў зрабіліся неактуальнымі. Афармленьне БНБ сталася фактам і новы блёк увайшоў у рэчаіснасьць беларускага палітычнага жыцьця – на правым фланзе апазыцыйнай палітычнай сцэны зьявіўся выразны і прыцягальны гравітацыйны цэнтр. Ягоным ядром зьяўляецца зьвязка ідэйна блізкіх Партыі БНФ, Беларускай Хрысьціянскай Дэмакратыі і Руху “За Свабоду”, да якой хутка далучыліся і іншыя аб’яднаньні. Некаторыя аглядальнікі назвалі гэтую падзею яднаньнем аскепкаў старога Беларускага Народнага Фронту – і гэткія ацэнкі недалёкія ад рэчаіснасьці.
Нягледзячы на тое, што БНБ здоліў гучна выйсьці на айчынную палітычную сцэну і прадэманстраваў свае сілы падчас правядзеньня Беларускага Эўрапэйскага Форуму, будучыня новага ўтварэньня застаецца слаба акрэсьленай. Сапраўдныя справы яшчэ наперадзе – у выглядзе супольнай працы ў межах мясцовых выбараў, а неўзабаве нас чакае і кампанія па выбарах прэзыдэнта. Расклад сілаў у БНБ дазваляе спадзявацца, што ў межах новага ўтварэньня Партыя БНФ будзе здольная праводзіць уласную палітычную лінію, а не падстраівацца пад чужыя сцэнары.
Але ж першым выпрабаваньнем для новай структуры сталася хваля крытыкі з боку ранейшай кааліцыі Аб’яднаных дэмакратычных сілаў. Пры гэтым на момант абвяшчэньня піяр-вайны супраць БНБ ягоныя суб’екты не пасьпелі нават выпрацаваць агульнай пазыцыі адносна ўдзелу ў АДС. Дамінавала меркаваньне, што АДС мусяць захавацца ў якасьці пляцоўкі для перамоваў – менавіта гэтую пазыцыю агучваў новы старшыня Партыі БНФ Аляксей Янукевіч. Але ж з боку прарасейскіх сілаў у АДС, падтрыманых ранейшым кіраўніцтвам Партыі БНФ, прагучалі абразьлівыя абвінавачаньні ў калябарацыі з рэжымам. Больш за тое, асьлепленыя крыўдай за страчаныя пасады, былыя кіраўнікі нашай Партыі сталі ўжываць у дачыненьні да сваёй роднай арганізацыі тэрміны накшталт “кіраваная апазыцыя”. Пасьля гэтага знаходжаньне ў адным саюзе з АДС зрабілася немагчымым, і на парадку дня паўстала пытаньне ліквідацыі гэтай структуры і стварэньня новых кансультатыўных пляцовак для перамоваў унутры апазыцыі.
Гэта паказальны прыклад таго, як амбіцыі асобных палітычных лідэраў руйнуюць парэшткі таго арганізацыйнага адзінства, якое існавала да сёй пары ў асяродзьдзі апазыцыі. Менавіта прыватныя інтарэсы асобных структураў вызначалі шлях выкарыстаньня структураў АДС, якія па сутнасьці пераўтварыліся ў брэнд, пад якім рэалізоўваліся шматлікія і некантралюемыя нікім палітычныя праекты. Такая сыстэма была выгодная сваеасаблівай “партыі АДС”, складзенай зь вярхушкі партыйных функцыянэраў, і заахвочвалася замежнымі “дабрадзеямі”, для якіх выява неэфэктыўнай але эфэктнай “аб’яднанай апазыцыі” была індульгенцыяй, апраўданьнем слабаасэнсаваных праграмаў падтрымкі дэмакратыі.
Відавочна, што архітэктары БНБ зьбіраюцца будаваць новую структуру з улікам тых хібаў, якія прадэманстраваў досьвед АДС. Таму супраца будзе весьціся па канкрэтных кірунках працы і зыходзячы з наяўнасьці агульнай каштоўнаснай глебы. Нам цяпер не прыйдзецца чырванець за прарасейскія лёзунгі Сяргея Калякіна, які вітае ўвядзеньне ў Беларусі расейскага рубля, альбо за прыніжальны для нас усіх падхалімаж Анатоля Ляўковіча на старонках “Саўбелкі”. Шчасьце яшчэ, што ганебны ліст кіраўніка беларускіх сацыял-дэмакратаў да Справедлівай Расеі, дзе ён клянецца ў вернасьці стратэгічным інтарэсам маскоўскага імпэрыялізму, патрапіў у прэсу ўжо тады, калі мы зь ім не уваходзілі ў адно палітычнае ўтварэньне. Але, варта памятаць, што двайная гульня Анатоля Ляўковчіа была распачатая тады, калі ён быў сустаршынём АДС побач з прадстаўніком Партыі БНФ. Гуртавацца з паплечнікамі і не заплюшчаваць вочы на выбрыкі нібыта-сябраў, якія насамрэч ёсьць ідэалагічныя апанэнты па прынцыповых для нас пытаньнях.
Таму Партыя БНФ ня проста далучылася да ініцыятывы па стварэньні правай кааліцыі, а фактычна выступіла яе маторам. Акурат яднаньне з палітычнымі аднадумцамі, няхай сабе і з розных аррганізацыяў, стала адным з прынцыповых тэзісаў, які прывёў да стырна партыі новую каманду. Менавіта перамога пакаленьня 1996 года ў Партыі БНФ, як узор дэмакратычнасьці і цывілізаванай палітычнай культуры, сталася чыньнікам, які зрабіў магчымым кансалідацыю нацыянальных сілаў на глебе агульных каштоўнасьцяў.
Абвінавачаньні на адрас БНБ у калябарацыі з рэжымам выглядаюць несур’ёзна – гэта ўсяго толькі ярлыкі, няхай сабе і абразьлівыя, што навешваюцца на палітычных апанэнтаў. Сьмешна, калі вядомыя змагары з шэрагаў перафарбаваных камуністаў абвінавачваюць ў калябарацыі маладафронтаўцаў. Гаворка не пра выкарыстаньне розных мэтадаў палітычнага змаганьня – тут, нажаль, ад БНБ нечага новага можна чакаць хіба што ў будучыні. Справа ў каштоўнасьцях і мэтах палітычнай дзейнасьці. Самазахаваньне апазыцыі ёсьць галоўнай інтэнцыяй існаваньня АДС. Але Партыя БНФ ня можа сабе дазволіць задаволіцца рольлю пацешных блазнаў у аўтарытарнай батлейцы у час, калі Бацькаўшчыне патрэбная нашая праца.
Чаму ж незалежнасьць? Хіба існуе пагроза незалежнасьці? Назва новага блёку ясна ўказвае, на глебе якіх менавіта каштоўнасьцяў яднаюцца ягоныя ўдзельнікі.
Пагроза беларускай незалежнасьці рэальная і зьвязаная зь негатыўнымі наступствамі крызісу і будучай карэннай перабудовай геаэканамічнай сытуацыі вакол нашай краіны. Абхадныя нафта- і газаправоды, якія ўступяць у строй праз два гады, дазволяць Маскве без аглядкі на эўрапейскіх спажыўцоў шантажаваць нашу краіну адключэньнем паставак энэрганосьбітаў. І тады гаворка пойдзе не пра продаж асобных заводаў і правядзеньне вайсковых вучэньняў, а пра здачу сувэрэнітэту дэ-факта і дэ-юрэ.
Беларускі Незалежніцкі Блёк – аб’яднаньне тых цьвяроза мысьлячых палітычыных сілаў, якія рэальна ацэньваюць гэтую небясьпеку і ведаюць, чым можна на яе адказаць. Гэты адказ палягае ў набліжэньні Беларусі да Эўропы ва ўсіх вымярэньнях грамадзкага жыцьця і эканомікі.
Беларускі Незалежніцкі Блёк – апазыцыя беларускамоўная і праэўрапэйская, для якой інтарэсы нацыі вышэй за бягучыя палітычныя гешэфты. Менавіта такімі мы і зьяўляемся, менавіта такімі нас бачаць людзі.
Юрый ЧАВУСАЎ,
кіраўнік аналітычна-праўнай камісіі Партыі БНФ
